Wednesday, September 2, 2015

ಪ್ರಸ್ತುತ:ಮಹತ್ವ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಶಿಕ್ಷಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು

* ಪ್ರಸ್ತುತ: ನಿರಂಜನಾರಾಧ್ಯ ವಿ ಪಿ
''ನಿನ್ನ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನ ವ್ಯಕ್ತಿ
ಯಾರು?''ಎಂದು ಯಾರಾದರೂ ನನ್ನನ್ನು ಕೇಳಿದರೆ
ತಕ್ಷಣ ನನಗೆ ನೆನಪಾಗುವುದು ನನ್ನ ಶಾಲಾದಿನಗಳು. ಅದು
ನಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ರೋಚಕ ಹಾಗೂ
ಸಂತಸದ ಕ್ಷಣಗಳನ್ನು
ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ನೆನೆಯಲು ಒದಗುವ
ಅವಕಾಶ. ನಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ
ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಛಾಪು ಮೂಡಿಸಿದ ಶಿಕ್ಷಕರನ್ನು
ಸ್ಮರಿಸುವ ಕ್ಷಣ. ತಂದೆ-ತಾಯಿಯರು
ಜನ್ಮನೀಡಿ ಸಾಕಿ ಸಲಹುವ ಜೈವಿಕ
ಪಾಲಕರಾದರೆ, ಗುರುಗಳು ನಮ್ಮನ್ನು ತಿದ್ದಿ-
ತೀಡಿ ಉತ್ತಮ ಮನುಷ್ಯರನ್ನಾಗಿಸುವ
ಸಾಮಾಜಿಕ ಪಾಲಕರು. ಅವರು ನಮಗೆ ಪಾಠ
ಕಲಿಸಿದವರಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ನಮ್ಮ
ಜೀವನಕ್ಕೆ ಆದರ್ಶಪ್ರಾಯರೆನಿಸಿದವರು.
ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಕರ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸುವಾಗ ಹೇಳಬೇಕಾದ
ಮತ್ತೊಂದು
ಅಂಶವೆಂದರೆ ಅವರಿಗಿರುವ ಅಪರಿಮಿತ
ಉತ್ಸಾಹ, ಸಜನಶೀಲತೆ, ಲವಲವಿಕೆ ಮತ್ತು
ಸ್ವಾಭಿಮಾನ. ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲಾಗಿ, ಉತ್ತಮ
ಶಿಕ್ಷಕನಾದವನು ತನ್ನ ವತ್ತಿಯ
ಸಂತಪ್ತಿಯನ್ನು ಕಾಣುವುದು ಮಕ್ಕಳ
ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಕಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ. ಅಂಥ
ಶಿಕ್ಷಕ ಒಂದು ದಿನ ರಜ ಹಾಕಿದರೂ ಮಕ್ಕಳು
ಚಡಪಡಿಸುವಂತಾಗುವುದೇ ಆತನಿಗೆ ಸಿಗಬಹುದಾದ
ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ
''ಸಾಮಾನ್ಯ ಶಿಕ್ಷಕ ಬೋಧಿಸುತ್ತಾನೆ, ಒಳ್ಳೆಯ ಶಿಕ್ಷಕ
ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ, ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಕ
ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ
ಶಿಕ್ಷಕ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ''
ಎನ್ನುವುದು.
ನಿಜ, ಶಾಲೆಯ ಒಳಗೆ ಒಬ್ಬ ಶಿಕ್ಷಕನಿಗೆ ಸಿಗುವ
ಪ್ರಶಸ್ತಿಯೆಂದರೆ ಮೌಲ್ಯ ಕಟ್ಟಲಾಗದ
ಮಕ್ಕಳ ಪ್ರೀತಿ, ಜತೆಗೆ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಮತ್ತು
ಸ್ವಾರ್ಥರಹಿತ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಹಾಗೂ
ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ. ಇದೆಲ್ಲದರ ನಡುವೆ ಉತ್ತಮ
ಶಿಕ್ಷಕರನ್ನು ಸಮಾಜ, ಸರಕಾರಗಳು ಗುರುತಿಸಿ
ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವಂತಾಗಲು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಅರ್ಹ
ಶಿಕ್ಷಕರನ್ನು 'ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'ಗೆ ಆಯ್ಕೆ
ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ 'ಅರ್ಹ' ಎಂಬ
ಎರಡಕ್ಷರದ ಪದ ಹಲವು ಆಯಾಮಗಳನ್ನು
ಹೊಂದಿದೆ. ಶಿಕ್ಷಕ ತನ್ನ
ನಿಜವಾದ ಪ್ರತಿಭೆ, ಬದ್ಧತೆ ಮತ್ತು
ಅರ್ಹತೆಯಿಂದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕಿಂತ ಗಿಲೀಟು, ಮೋಸ
ಮತ್ತು ಶಿಫಾರಸಿನಿಂದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆಯುವ
ಪ್ರವತ್ತಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. ಜಾತಿ, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು
ಸ್ವಜನಪಕ್ಷಪಾತ ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸುತ್ತಿವೆ.
ಹೀಗಾಗಿ, ನಿಜವಾದ ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಕ
ಕಳೆದುಹೋಗಿ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ 'ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಕ' ಪ್ರಶಸ್ತಿ
ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
ಪ್ರಜಾತಾಂತ್ರಿಕ, ಪಾರದರ್ಶಕ ಮತ್ತು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ
ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ
ಸಿಗಬೇಕಾದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯು, ಕಾಡಿ-ಬೇಡುವ ಹಾಗೂ
ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು-ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ತಮ್ಮ
ವಂದಿಮಾಗಧರಿಗೆ ಕೊಡಿಸುವ
ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ. ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದವರು
ಗೌರವಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರವಾಗುವ ಬದಲು ಅಪಹಾಸ್ಯಕ್ಕೆ
ಗುರಿಯಾಗುವಂತಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಅರ್ಜಿ
ಸಲ್ಲಿಸಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆವ ವಿಧಾನ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೋ
ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಅಡ್ಡದಾರಿಗಳ ಮೂಲಕ
ಅಡ್ಡಕಸುಬಿಗಳು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಲೇ
ಇರುತ್ತಾರೆ. ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆಯುವ
ವಿಧಾನವು ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಗೌರವವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಿರುವುದರ
ಜತೆಗೆ ಪಡೆಯುವವರ ನೈತಿಕತೆಯನ್ನೂ ಹರಾಜಿಗಿಟ್ಟಿದೆ.
ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯೀಕರಣವಲ್ಲದಿದ್ದರೂ
ಕಳೆದ 30 ವರ್ಷಗಳ ಒಡನಾಟದಲ್ಲಿ
ಕಂಡುಕೊಂಡ
ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಶಿಕ್ಷಕರ ಒಮ್ಮತದ
ಅಭಿಪ್ರಾಯ.
ಶಿಕ್ಷಕರ ಆಯ್ಕೆ ಎಂಥ ಕಾಟಾಚಾರದ
ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆ
ಸಮಿತಿಯ ರಚನಾಕ್ರಮವೇ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆ.
ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟ್ಟದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಕರನ್ನು
ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ದಿನಾಂಕ 10.8.2015ರಲ್ಲಿ
ರಚಿಸಿರುವ ಆಯ್ಕೆ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ನೋಡಿದರೆ,
ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಶಿಕ್ಷಣತಜ್ಞರಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಈಗಾಗಲೇ
ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಕರೆಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ
ಶಿಕ್ಷಕರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಾಗಲಿ ಅದರಲ್ಲಿ
ಇಲ್ಲವೆಂಬುದು ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ;
ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿರುವವರೆಲ್ಲ ಮಾಜಿ ಮತ್ತು ಹಾಲಿ
ಅಧಿಕಾರಿಗಳೆ. ಆಶ್ಚರ್ಯವೆಂದರೆ, ಉತ್ತಮ
ಶಿಕ್ಷಕರನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಒಂದು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ
ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ
ಪ್ರಾಧಿಕಾರವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ರಾಜ್ಯ
ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ
ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯದ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಕೂಡ ಇಲ್ಲ.
ಕಾಟಾಚಾರಕ್ಕೆ ಎಂಬಂತೆ 8 ಜನರ
ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಮಹಿಳೆಗೆ ಅವಕಾಶ
ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಆಯ್ಕೆ ಸಮಿತಿಯ
ರಚನೆಯೇ ಹೀಗಾದರೆ, ಇನ್ನು ಉತ್ತಮ
ಶಿಕ್ಷಕರ ಆಯ್ಕೆ ಹೇಗಾಗಬಹುದೆಂಬುದನ್ನು
ಊಹಿಸುವುದು ಕಷ್ಟವೇನಲ್ಲ. ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು
ನಿರಂಕುಶ ಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಇಳಿಸುವ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಇದು
ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆ.
ಇನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ
ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು, ಜಾತಿ ನಾಯಕರು,
ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ಮಠಾಧೀಶರು,
ಸಂಘಟನೆಗಳ ನಾಯಕರು (ಪಟ್ಟಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾ
ಹೋಗುತ್ತದೆ) ಎಲ್ಲರೂ ಪಾತ್ರಧಾರಿಗಳೇ, ಶಿಕ್ಷಣತಜ್ಞರೇ.
ಹೀಗಾಗಿ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಹೆಸರು ಸೇರಿಸುವ,
ಬೇಡವಾದ ಹೆಸರು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ರಾಜಕಾರಣದಲ್ಲಿ
ಹೂವಿಗಿಂತ ನಾರು ಸ್ವರ್ಗ ಸೇರುವುದೇ ಹೆಚ್ಚು.
ನಿಜ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ, ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಕರನ್ನು
ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವಾಗ ಅವರು ಭೌತಿಕವಾಗಿ ಶಾಲೆಯ
ಅಭಿವದ್ಧಿಗೆ ಶ್ರಮಿಸಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮಕ್ಕಳ
ಬೌದ್ಧಿಕ ಮತ್ತು ಸರ್ವತೋಮುಖ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಯಾವ
ರೀತಿಯ ಕೊಡುಗೆ
ನೀಡಿದ್ದಾರೆಂಬುದು
ಮಾನದಂಡವಾಗಬೇಕು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ
ಮುಖ್ಯವಾದವುಗಳೆಂದರೆ, ಶಿಕ್ಷಕರು
ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ
ತೊಡಗಿಸುವಲ್ಲಿ
ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆಯೇ; ಮಕ್ಕಳು
ಕಲ್ಪನಾತ್ಮಕವಾಗಿ, ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಮತ್ತು
ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಯೋಚಿಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ
ನೀಡಿದ್ದಾರೆಯೇ; ಮಕ್ಕಳು ಕಲಿಕೆಯನ್ನು
ಪ್ರೀತಿಸಿ ತರಗತಿ ಒಳಗಿನ ಕಲಿಕೆಗಿಂತ
ಮೀರಿ ಬೆಳೆಯುವ-ಕಲಿಯುವ ಕ್ರಿಯೆಗೆ
ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆಯೇ;
ಕಲಿಯುವ ವಿಷಯಕ್ಕೂ ವಾಸ್ತವಿಕತೆಗೂ ಇರುವ
ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮಕ್ಕಳು ಗುರುತಿಸುವ
ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರು ಕಲಿಕೆಯನ್ನು
ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆಯೇ; ವಿವಿಧ ಕಲಿಕಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ
ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ
ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವ
ಶಿಕ್ಷಣಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಬಂಧಿ
ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ ಮತ್ತು ವಿಧಾನಗಳನ್ನು
ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆಯೇ; ಶಿಕ್ಷಕರು ತರಗತಿಯ ಆಚೆ
ಮಕ್ಕಳ ಜೊತೆ ಸಂಭಾಷಿಸುವಾಗ
ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ
ಬೆರೆತು, ತರಗತಿ ಹೊರಗಿನ
ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಮಕ್ಕಳ ಕಲಿಕೆಗೆ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ
ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ರಚನಾತ್ಮಕವಾಗಿ
ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆಯೇ-
ಹೀಗೆ ಕಲಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ
ಹತ್ತು-ಹಲವು ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ನೋಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಇನ್ನು ಶಿಕ್ಷಕರು ವತ್ತಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ,
ಕಲಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ
ಮತ್ತು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠವಾಗಿ
ಬಗೆಹರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕ್ರಿಯಾ
ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು
ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆಯೇ,
ಹಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಫಲಿತಾಂಶವೇನು; ಶಿಕ್ಷಣದ
ಬಗ್ಗೆ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಮಾಜ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು
ಸಾಮಾಜಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ ವಿಷಯಗಳ
ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ
ಲೇಖನಗಳನ್ನೇನಾದರೂ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆಯೇ; ಮಕ್ಕಳಿಗೆ
ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದಲೇ ಸಂವಹನ ಮತ್ತು
ಬರವಣಿಗೆ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ವಾರಕ್ಕೆ ಅಥವಾ
ತಿಂಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಗೋಡೆ
ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನೇನಾದರೂ ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ
ಮಾಡಿದ್ದಾರೆಯೇ; ಪಠ್ಯ ಮತ್ತು ಪಠ್ಯಪೂರಕ
ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ನಡುವೆ ಯಾವ ರೀತಿಯ
ಸಮನ್ವಯ ಸಾಧಿಸಿದ್ದಾರೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು
ನೋಡಬೇಕಾಗಿದೆ. ಕೊನೆಯದಾಗಿ, ತಾವು
ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಶಾಲೆಯ ಸುತ್ತಲಿನ
ಸಮುದಾಯದೊಂದಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಕರು
ಯಾವ ರೀತಿಯ ಸಾಮಾಜಿಕ
ಸಂಬಂಧವನ್ನು
ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದೂ
ಇಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಶಿಕ್ಷಕರ ನಡೆ-ನುಡಿ,
ವತ್ತಿ ಪರಿಣತಿ, ಬದ್ಧತೆ, ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ
ಮಿಗಿಲಾಗಿ ಅವರ ಕಳಕಳಿ ಮತ್ತು
ಕಾರ್ಯಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಸಮುದಾಯದ
ಮಸೂರದಿಂದ ನೋಡಿ
ತೀರ್ಮಾನಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಆದರೆ, ಇದಕ್ಕೆ ಅಪವಾದವೆಂಬಂತೆ ಶಾಲೆಗೇ
ಹೋಗದ, ಹೋದರೂ ಸೀಮೆಸುಣ್ಣ ಹಿಡಿಯದ,
ರಾಜಕಾರಣಿಗಳ ಮತ್ತು ಜಾತಿಯ ಬಲವಿದ್ದರೆ ಸಾಕು
ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆಯಬಹುದೆಂಬ
ಧೋರಣೆ ಇರುವ ಉಡಾಫೆ ಶಿಕ್ಷಕರೇ ಇಂದು
ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದು, ನಿಜವಾದ ಶಿಕ್ಷಕ
ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದಲೇ ದೂರ
ಸರಿಯುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಇದು
ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯವಲ್ಲ. ಈ ವಿಧಾನ
ಬದಲಾಗಬೇಕು, ನಿಜವಾಗಿಯು ಅರ್ಹರಿರುವ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ
ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಿಗುವಂತಾಗಬೇಕು.